Asystent AI do Sparx Enterprise Architect - porozmawiaj ze swoim modelem

Tak. Loonar Compass to freeware: bezpłatnie do każdego zastosowania, także zawodowego i komercyjnego, na dowolnej liczbie komputerów. Możesz go też przekazywać innym - bezpłatnie, w całości, bez zmian i razem z plikiem licencji.

Kod źródłowy jest publiczny na GitHubie, więc możesz sprawdzić, co dokładnie aplikacja robi z Twoim modelem. To kod udostępniony do wglądu (source-available), a nie open source: nie wolno aplikacji modyfikować ani tworzyć na jej podstawie utworów zależnych, sprzedawać jej ani wynajmować. Przeczytaj licencję.

Sama aplikacja jest bezpłatna. Asystent działa na Twoim własnym kluczu API - Claude z konsoli Anthropic albo OpenAI z platformy OpenAI - a za użycie dostawca rozlicza konto, do którego należy klucz: według zużycia, czyli ilości tekstu, który model czyta i pisze. Aktualne ceny znajdziesz w cenniku Anthropic i cenniku OpenAI.

Domyślnie to Claude Haiku 5.5 (claude-haiku-5-5). W Ustawieniach → „Model AI” możesz zmienić dostawcę, model i poziom wysiłku (effort); wyższy wysiłek i większe modele kosztują więcej. „Max tokenów” (domyślnie 10 000) ogranicza tylko długość jednej odpowiedzi: płacisz za tekst faktycznie wygenerowany.

Tak. W Ustawieniach → „Model AI” wybierz OpenAI i wpisz adres endpointu zgodnego z API OpenAI: Azure OpenAI w Twojej dzierżawie, firmową bramkę AI albo lokalny serwer modelu, np. Ollama lub LM Studio (na przykład http://localhost:11434/v1). Adres musi używać HTTPS; zwykłe http jest dozwolone tylko dla serwera na tym samym komputerze. Model lokalny nie potrzebuje klucza API i wtedy nic nie opuszcza Twojego komputera.

Mniejsze modele lokalne gorzej trzymają się długich instrukcji niż duże modele w chmurze - zanim pozwolisz takiemu modelowi zapisywać w ważnym modelu, wypróbuj go na kopii.

• Confluence (Data Center lub Cloud): strony z modelu, publikowane po Twojej zgodzie.
• Jira (Cloud lub Data Center): zgłoszenia jako kontekst; nowe zgłoszenia, komentarze i linki do elementów po Twojej zgodzie.
• Serwery MCP: każdy dodany serwer - program lokalny albo adres HTTP - daje asystentowi kolejne narzędzia; każde wywołanie pyta o zgodę, chyba że oznaczysz serwer jako zaufany.
• Compass Hub jako serwer MCP: inne narzędzia AI czytają modele zespołu, tylko do odczytu.
• Kod źródłowy: folder porównywany z modelem - Java, Kotlin, C#, TypeScript, Rust, Python, tabele SQL i operacje OpenAPI.
• Pliki: Word, Excel, PNG, XMI i dokumenty z szablonów raportów EA.

Tak, z opcjonalnym Compass Hub: osobna usługa na serwerze zespołu - compass-hub.exe na Windows (także jako usługa Windows), program dla Linuksa albo obraz Dockera - z modelami zespołu, użytkownikami logującymi się nazwą i hasłem albo tokenem, z rolami (viewer, architect, admin), wspólnymi regułami kontroli modelu i minimalnym trybem zatwierdzania. Każdy zapis z każdego stanowiska trafia do jego dziennika zmian, a zmiany można zgłaszać do przeglądu i zatwierdzać przez drugiego architekta. Osoby bez EA otwierają hub w przeglądarce: szukają w modelu, widzą wyniki kontroli i zadają asystentowi pytania - tylko do odczytu. Architekci zakładają zgłoszenia Jira i strony Confluence prosto z widoku webowego. Pierwsze logowanie to domyślne konto admin / passw0rd, którego hasło trzeba od razu zmienić.

Sam hub mówi zwykłym HTTP: do dostępu z innych komputerów postaw go za reverse proxy z HTTPS (np. IIS, nginx albo Traefik). Bez huba każdy architekt pracuje sam, jak dotąd.

Od wersji 0.9 do huba można logować się kontem firmowym (OpenID Connect: Microsoft Entra ID, AD FS), role wynikają z grup, a dział IT może zainstalować Compass po cichu i wymusić hub zasadami Windows (GPO albo Intune). Jak dział IT instaluje hub: instrukcja instalacji dla działu IT.

Na Windows 10 i Windows 11 w wersji 64-bitowej. To natywna aplikacja desktopowa dla Windows, która współpracuje z Enterprise Architect zainstalowanym na tym samym komputerze.

• Enterprise Architect zainstalowany na tym samym komputerze, z ważną licencją. Do zapisu zmian asystent uruchamia go w tle i na ten czas EA zajmuje jedno miejsce w licencji; zamyka się po 10 minutach bez pracy i przy zamknięciu aplikacji. Jeśli plik modelu masz otwarty w swoim EA, zmiany idą przez Twoje okno - drugi EA nigdy nie otwiera tego samego pliku.
• Model w pliku projektu EA .qea lub .qeax - w Ustawieniach „Model” → „Plik EA (.qea, .qeax)” i ścieżka w polu „Plik modelu”, bez serwera bazy, konta i hasła - albo w bazie PostgreSQL dostępnej z Twojego komputera (serwer, port, nazwa bazy, konto). Plik .qea jest dla jednej osoby, .qeax dla małego zespołu, który współdzieli plik (Sparx zaleca go dla mniej niż 5 użytkowników). Starsze formaty plików (.eap, .eapx, .feap) i repozytoria w innych bazach nie są obsługiwane; plik .eap/.eapx Enterprise Architect przeniesie do .qea przez transfer projektu (Settings → Model → Transfer → Full Project Transfer).
• Dla modelu w bazie: włączone zabezpieczenia użytkowników (Settings → Security → Enable Security) w trybie „Require User Lock to Edit”. W pliku modelu zabezpieczenia są opcjonalne - bez nich asystent nie potrzebuje konta EA.
• Przy włączonych zabezpieczeniach: konto użytkownika EA dla asystenta, z hasłem i prawem edycji - najlepiej osobne, żeby jego zmiany i blokady łatwo było odróżnić od Twoich.
• Kilka modeli: każda rozmowa ma własny model, widoczny w jej nagłówku („Model: …”). Nowa rozmowa korzysta z domyślnego modelu z Ustawień; „Wybierz inny model…” - albo kliknięcie nagłówka, które otwiera „Model tej rozmowy” - pozwala wskazać inną bazę PostgreSQL (serwer, port, baza, konto, hasło, szyfrowanie) albo plik EA (.qea, .qeax), z kontem EA, i sprawdzić połączenie. Plik .qea/.qeax upuszczony na okno staje się modelem rozmowy. Rozmowy z wcześniejszych wersji dostają kopię modelu z Ustawień. Enterprise Architect w tle ma otwarty jeden model naraz, więc przełączenie go na inny model trwa od kilku do około 25 sekund.

Aplikacja nie sprawdza wersji ani edycji EA. Liczy się to, czy Twój Enterprise Architect otwiera ten model: plik albo repozytorium w bazie z włączonymi zabezpieczeniami.

Nie. Domyślnie („Tylko dla mnie”) instalator instaluje Loonar Compass tylko dla Twojego konta użytkownika, w folderze %LOCALAPPDATA%\Programs\Loonar Compass, i nie potrzebuje uprawnień administratora. Jeśli zamiast tego wybierzesz „Dla wszystkich użytkowników tego komputera” (w C:\Program Files\Loonar Compass), instalator poprosi o uprawnienia administratora.

Sama aplikacja zawsze działa na zwykłym koncie, a każdy użytkownik ma własne ustawienia i rozmowy. Jeśli instalację dla wszystkich użytkowników zatwierdza ktoś inny, z konta administratora, konfigurację podaj później w aplikacji (Ustawienia), a nie w instalatorze - inaczej trafi do profilu administratora.

Bo instalator wersji 0.9.2 nie jest jeszcze podpisany cyfrowo (certyfikatem do podpisywania kodu), więc Windows nie zna jego wydawcy. Dlatego Microsoft Defender SmartScreen może przy uruchomieniu wyświetlić okno „System Windows ochronił ten komputer”, a przeglądarka może ostrzec, że plik nie jest często pobierany. Domyślna instalacja na Twoim koncie nie wymaga uprawnień administratora, więc pytanie o zgodę administratora się nie pojawi; prosi o nie - i pokazuje nieznanego wydawcę - tylko instalacja dla wszystkich użytkowników. Podpisany instalator jest planowany i powinien pojawić się wkrótce. Do tego czasu:

• Pobieraj instalator tylko z loonar.eu albo ze strony wydań projektu na GitHubie, przez HTTPS.
• Porównaj jego sumę kontrolną z SHA-256 podaną przy przycisku pobierania - w PowerShell: Get-FileHash .\LoonarCompass-Setup-0.9.2.exe.
• W oknie SmartScreen kliknij „Więcej informacji”, a potem „Uruchom mimo to”.

W Windows 11 z włączoną Inteligentną kontrolą aplikacji (Smart App Control) niepodpisane aplikacje są blokowane i nie da się ich w ten sposób uruchomić - wtedy poczekaj na wersję podpisaną.

Zapisuje tylko to, na co pozwolisz, i tylko tak, jak pozwala Enterprise Architect:

• Tryby zatwierdzania: ask - zatwierdzasz każdy zapis; plan - jedno zatwierdzenie na odpowiedź; auto - bez pytania, do modeli testowych. Publikacja w Confluence zawsze wymaga zatwierdzenia, a prośba wyraźnie mówi, kiedy istniejąca strona zostanie zastąpiona.
• Zapis tylko przez EA: bazę asystent czyta w sesji tylko do odczytu, a plik modelu tylko do odczytu; każdą zmianę wykonuje Enterprise Architect - w modelu z zabezpieczeniami na koncie EA asystenta, z jego uprawnieniami i blokadami. Obiektów zablokowanych przez innych użytkowników nie zmieni.
• Polecenia tylko od Ciebie: treść załączników, dokumentów i modelu asystent ma traktować jako dane, a nie jako polecenia do wykonania.
• Dziennik zmian: każdy zapis, także nieudany, trafia do dziennika z czasem, kontem i wynikiem; dziennik wyeksportujesz do Excela.
• Sprawdzane zapisy: po każdym zapisie model jest czytany ponownie i porównywany z poleceniem; zapis przerwany w połowie nic nie zostawia, a usunięcie elementu z relacjami zawsze wymaga zgody i wymienia te relacje.
• Cofanie i baseline: to, co asystent utworzył albo zmienił, można cofnąć („Cofnij ostatnią zmianę”); usunięcia Compass nie cofa, dlatego przed nim zapisuje baseline EA pakietu, który przywracasz w EA (Manage Baselines → Compare/Restore).

Mimo to usuwanie jest nieodwracalne, a AI może się mylić - aplikacja o tym przypomina, więc przed zatwierdzeniem przejrzyj proponowane zmiany. Przy ważnych modelach używaj trybu ask i rób kopie zapasowe bazy albo pliku modelu - aplikacja jest dostarczana bez gwarancji.

Żeby odpowiedzieć, asystent wysyła do dostawcy AI wybranego w Ustawieniach - API Claude w Anthropic (api.anthropic.com) albo API OpenAI (api.openai.com) - tylko to, czego potrzebuje: Twoje wiadomości i załączniki, zapamiętane ustalenia, użyte szablony oraz to, co w danej rozmowie odczytał z modelu - wyniki zapytań do modelu (nazwy i opisy pakietów, elementów, diagramów) i obrazki pokazanych diagramów oraz przeczytane dla Ciebie pliki kodu i dokumenty. Nie cały model. Po zmianie języka do tłumaczenia trafiają też pamięć i szablony.

Poza tym dane idą tylko tam, dokąd sam je wyślesz: publikowane strony do Twojego Confluence, zgłoszenia do Twojej Jiry, zestawy zmian i dziennik zmian do Compass Hub Twojego zespołu, wysyłane dokumenty do Twojego SharePoint, OneDrive albo Dysku Google, wywołania narzędzi do dodanych przez Ciebie serwerów MCP, a zgłoszenie błędu idzie – gdy je wyślesz – jako publiczne zgłoszenie na GitHubie (zrzuty i zgłaszana odpowiedź tylko do autora) albo jako e-mail z Twojego programu pocztowego. Sama z siebie aplikacja wysyła do Loonar tylko anonimowe statystyki użycia – przy starcie i co godzinę: losowy identyfikator instalacji, wersję, rodzaje zadań i ich wynik, liczby użyć funkcji i błędów, nigdy treści rozmów ani niczego z modelu. Widzi je tylko autor, publikowane są tylko podsumowania wszystkich instalacji łącznie, a wyłączysz je w widoku „Statystyki użycia”. Przed użyciem na modelu firmowym sprawdź zasady swojej organizacji i warunki przetwarzania danych na Twoim koncie Anthropic lub OpenAI.

Na Twoim komputerze, w profilu użytkownika Windows - każdy użytkownik komputera ma własne:

• %APPDATA%\Loonar Compass: ustawienia (app.properties), historia rozmów, załączniki, pamięć asystenta, szablony dokumentów i dziennik zmian.
• Menedżer poświadczeń Windows: klucze API Claude i OpenAI, hasło konta EA, hasło do bazy, tokeny Confluence i Jira oraz token Compass Hub, a także hasła modelu rozmowy innego niż w Ustawieniach. Żaden z nich nie jest zapisany zwykłym tekstem w pliku ustawień.

Sam program instaluje się domyślnie w %LOCALAPPDATA%\Programs\Loonar Compass, a przy instalacji dla wszystkich użytkowników w C:\Program Files\Loonar Compass.

Tak, wszędzie tam, gdzie aplikacja łączy się sama:

• API Claude/OpenAI i Confluence: wyłącznie przez HTTPS. Adres Confluence zaczynający się od http:// jest akceptowany tylko dla serwera na tym samym komputerze (localhost).
• Baza modelu (PostgreSQL): TLS, ustawiany polem „Szyfrowanie połączenia” na karcie „Model” w Ustawieniach (opcja „Baza PostgreSQL”): „Preferowane” (domyślnie) - TLS, gdy serwer go oferuje, w przeciwnym razie połączenie bez szyfrowania; „Wymagane” - TLS albo brak połączenia; „Wymagane, z weryfikacją certyfikatu” - TLS, a certyfikat i nazwa serwera są sprawdzane w magazynie certyfikatów Windows, także z certyfikatami firmowymi. „Preferowane” i „Wymagane” nie sprawdzają certyfikatu. Po „Zapisz i sprawdź połączenie” aplikacja informuje, czy połączenie jest szyfrowane. W app.properties to ustawienie db.sslmode = prefer, require albo verify-full.
• Plik modelu (.qea, .qeax): bez połączenia z bazą - asystent czyta plik bezpośrednio, tylko do odczytu.

Wskazówka dla administratorów bazy: dzięki wpisom hostssl w pliku pg_hba.conf serwer przyjmuje od wszystkich klientów wyłącznie połączenia TLS. Własne połączenie Enterprise Architect z bazą działa według ustawień EA, nie aplikacji.

Potrzebne są połączenia: HTTPS (port 443) do api.anthropic.com lub api.openai.com (zależnie od dostawcy) albo do adresu Twojego Azure OpenAI lub bramki, przy modelu w bazie do Twojego serwera PostgreSQL (domyślnie port 5432; połączenie bezpośrednie, nie przez proxy) i - jeśli z nich korzystasz - do Twojego Confluence, Jiry i huba zespołu.

Dla HTTPS aplikacja korzysta z serwera proxy ustawionego w opcjach internetowych Windows (proxy systemowe). Możesz też ustawić zmienną środowiskową HTTPS_PROXY albo ALL_PROXY, np. http://proxy.example.com:8080 (wyjątki w NO_PROXY) - ma ona pierwszeństwo przed proxy systemowym. Po zmianie uruchom aplikację ponownie. Przy uwierzytelnianiu podstawowym (basic) login i hasło mogą być częścią adresu w tej zmiennej; automatyczne wykrywanie ustawień i skrypty automatycznej konfiguracji (WPAD, PAC) oraz logowanie do proxy kontem Windows (NTLM, Kerberos) nie są obsługiwane.

Certyfikaty HTTPS są sprawdzane także z magazynem certyfikatów Windows, więc firmowy certyfikat główny używany do inspekcji ruchu zadziała, jeśli jest zainstalowany w Windows.

Po polsku, angielsku, niemiecku i francusku: okna aplikacji i instalatora, odpowiedzi asystenta, domyślne szablony dokumentów, instrukcja użytkownika, licencja i lista zmian. Instalator zaczyna od wyboru języka (domyślnie angielski), a później zmienisz go w Ustawieniach, na karcie „Język i zatwierdzanie zmian”.

Asystent odpowiada w języku aplikacji, chyba że napiszesz do niego w innym. Historia rozmów nigdy nie jest tłumaczona.

Tak, z oboma - a Confluence jest opcjonalny. Bez niego asystent i tak przygotuje stronę: kod wklejasz sam w edytorze źródła („Kopiuj kod strony”, „Otwórz folder z obrazkami”).

Żeby publikować bezpośrednio, uzupełnij kartę „Confluence” w Ustawieniach: dla Data Center adres i token osobisty (PAT), dla Cloud adres (https://twoja-firma.atlassian.net/wiki), e-mail konta i token API, a do tego klucz przestrzeni i opcjonalnie stronę nadrzędną. Asystent tworzy wtedy albo aktualizuje strony przez REST API, z diagramami jako załącznikami - zawsze po Twoim zatwierdzeniu (prośba wyraźnie mówi, kiedy istniejąca strona zostanie zastąpiona; poprzednia wersja zostaje w historii strony) i z uprawnieniami tego tokena.

Zamknij aplikację i uruchom instalator nowszej wersji. Zaproponuje ten sam folder, pokaże, co się zmieniło od Twojej wersji, i zachowa ustawienia, historię rozmów, załączniki, pamięć, szablony i dziennik zmian; klucz, hasła i tokeny w Menedżerze poświadczeń też zostają. Nowe wersje pojawiają się tutaj i na GitHubie.

Zamknij aplikację i użyj skrótu „Odinstaluj Loonar Compass” w menu Start albo pozycji w Ustawieniach Windows → Aplikacje → Zainstalowane aplikacje. Usuwane są pliki programu, skróty i wpis w systemie. Twoje dane zostają, chyba że zaznaczysz jedną z opcji:

• „Usuń ustawienia, rozmowy, załączniki, pamięć asystenta, szablony dokumentów i dziennik zmian” - kasuje cały folder %APPDATA%\Loonar Compass;
• „Usuń klucz API, hasła i tokeny z Menedżera poświadczeń” - klucze API Claude i OpenAI, hasła konta EA i bazy oraz token Confluence.

Twój model EA, pliki zapisane gdzie indziej i strony opublikowane w Confluence pozostają bez zmian.

W aplikacji otwórz „Zgłoś błąd” na pasku nawigacji, opisz, co się stało, dodaj zrzuty ekranu i kliknij „Wyślij zgłoszenie”: w domyślnym programie pocztowym otworzy się gotowa wiadomość do mariusz@loonar.eu, którą sprawdzasz i wysyłasz. Informacje techniczne (wersja aplikacji, wersja Windows, model AI, tryb zatwierdzania, ostatni komunikat - bez haseł i kluczy) są dołączane tylko wtedy, gdy ta opcja jest zaznaczona (domyślnie jest).

Informacje o nowych wydaniach: wpisz e-mail na karcie „Nowe wydania (newsletter)” w Ustawieniach i zaznacz zgodę. Możesz też po prostu napisać na mariusz@loonar.eu.